Lichen sclerosus

Huidaandoening

Lichen sclerosus

Lichen sclerosus is een chronische huidaandoening die vooral voorkomt op en rond de geslachtsdelen, waarbij jeuk op de voorgrond staat. Lichen sclerosus komt op elke leeftijd voor, bij zowel mannen en vrouwen. De huid van de uitwendige geslachtsdelen is aangedaan. Bij vrouwen is dit de vulva en soms ook de anus.

Klachten

Bij vrouwen

Vrouwen hebben vaker lichen sclerosus dan mannen. Ook zijn de klachten bij hen vaak erger.

  • De vulva wordt eerst vaak rood en gezwollen.
  • Later kan de huid erg dun worden (atrofie) en kunnen delen van de vulva veranderen, er kunnen scheurtjes ontstaan.
  • De kleine vulvalippen kunnen langzaam verdwijnen of de toegang tot de vagina kan versmallen.
  • U heeft vaak veel jeuk en pijn bij de vulva. Vrijen kan pijnlijk worden.
  • De huid is voor een deel rood en voor een deel porseleinwit. Soms kunnen blaren en wondjes in het gebied ontstaan. Ook donkere verkleuring van de huid komt voor.
  • Soms zit de aandoening ook het gebied van de anus. Dit kan pijn geven bij ontlasting.

Bij mannen

Bij mannen raakt vaak eerst de voorhuid van de penis ontstoken. Soms ook de eikel. Door deze ontsteking kan de voorhuid vernauwen. Daardoor kan die niet meer over de eikel worden teruggeschoven.

Later (soms tegelijk) wordt de huid dunner (atrofie). De huid wordt wit van kleur en lijkt dan zo dun als papier.

Oorzaken

Het is niet helemaal duidelijk hoe lichen sclerosus ontstaat. Het komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. De aandoening ontstaat meestal in de menopauze. Soms ook op jongere leeftijd. Een enkele keer zien we de afwijkingen ook bij jonge kinderen, voor de puberteit.

Onderzoek

Mensen met lichen sclerosus durven vaak pas laat naar de huisarts te gaan met hun probleem. Ze schamen zich daar soms voor. Meestal zal de huisarts doorverwijzen naar de dermatoloog. Die controleert de huid regelmatig. Vooral als de aandoening bij de geslachtsdelen zit. Bij afwijkingen aan de vulva doen de dermatoloog en gynaecoloog de controle soms samen.

De diagnose Lichen Sclerosus wordt gesteld op hoe de vulva eruit ziet. Soms kan, onder plaatselijke verdoving, een stukje huid weggenomen worden (biopt) ter onderzoek. Hierdoor kan de diagnose met meer zekerheid gesteld worden.

Behandeling

Bij vrouwen

Sterke hormoonzalf (corticosteroïden) kan de aandoening afremmen. Ook krijgt u daardoor minder jeuk. Het is belangrijk de crème goed te blijven gebruiken. De pijn en jeuk verminderen hiermee snel. Ook helpt de zalf om vergroeiingen en littekens van de huid te voorkomen. Als de klachten verminderd zijn, kunt u een minder sterke hormoonzalf gaan gebruiken en/of het minder vaak smeren. Wel zult u de rest van uw leven de zalven moeten gebruiken. Daarnaast is het van belang dat de huid gevoed wordt door een verzorgende, vette zalf zoals Vaseline, Lanette of Cetomacrogol. Afwijkingen aan de huid die al zijn ontstaan, herstellen niet meer.

Bij mannen

Ook bij mannen kan hormoonzalf goed werken. Blijft u last houden omdat de voorhuid sterk vernauwd is? Dan is het vaak een goede oplossing om de voorhuid weg te halen (besnijdenis).

Bij kinderen

Een klein deel van de patiënten met lichen sclerosus zijn meisjes voor de puberteit. Bij twee derde van deze groep gaan de klachten vanzelf weg aan het begin van de puberteit. De rest blijft afwijkingen houden. Goede begeleiding door een dermatoloog of kinderarts is dan belangrijk. Zo nodig kan er bij veel klachten van pijn en jeuk een hormoonzalf voorgeschreven worden.

Controle

In zeldzame gevallen kan in de huid van lichen sclerosus van de geslachtsdelen vulva kanker ontstaan. Dit gebeurt bij ongeveer 5 op de 100 vrouwen. Het is belangrijk deze vorm van kanker op tijd op te sporen. Bij mannen is de relatie tussen de aandoening en peniskanker minder duidelijk. Daarom is het advies om jaarlijkse controles uit te laten voeren door de gynaecoloog, dermatoloog of huisarts. Ook is het verstandig de aangedane huid zelf te controleren op veranderingen. Als u een wondje heeft dat niet spontaan geneest of blijft zweren, neem dan eerder contact op met uw behandelend arts.

Leefregels

Wees extra voorzichtig met uw huid als u Lichen Sclerosus heeft. Wondjes kunnen opnieuw klachten geven. De huid is kwetsbaarder  dunner dn een gezonde huid. Voorkom irritatie van de vulva.

  • vermijd nylon leggings / panty’s
  • vermijd strakke kleding
  • gebruik ongeparfumeerde middelen om de vulva schoon te maken
  • gebruik ongeparfumeerde wasmiddelen
  • gebruik geen zeep/shampoo in bad
  • vermijd bubbelbaden
  • blijf niet onnodig lang in natte zwemkleding lopen