18 juni 2026
Reportage: meekijken met een staaroperatie
Een staaroperatie is de meest uitgevoerde ingreep in Nederland. In Tergooi MC worden jaarlijks zo’n tweeduizend nieuwe lenzen geïmplanteerd. Dagblad De Gooi- en Eemlander volgde oogarts Angela van der Hage-Lie en het team van de afdeling Oogheelkunde tijdens een staaroperatie bij patiënte Helma Meester-Huijsmans.
Het licht is gedempt in de operatiekamer. Alleen boven het rechteroog van patiënte Helma Meester-Huijsmans (71) uit Loosdrecht schijnt een felle lamp. De rest van haar gezicht en bovenlichaam zijn verborgen onder een blauw operatiedoek. Met een metalen spreidinstrument wordt haar oog wijd opengehouden. Helma Meester is volledig bij bewustzijn; haar oog is kort daarvoor verdoofd met een aantal druppels in het oog. Een speciaal tabletje in het onderste ooglid zorgt ervoor dat haar pupil extreem groot is, zodat de arts straks goed bij het lenszakje kan.
Gespannen
Het is acht uur en oogarts Angela van der Hage-Lie staat op het punt om haar eerste staaroperatie van vandaag uit te voeren. Er volgen er deze dag nog zeven. Meerdere keren per week voert ze staaroperaties uit. De oogarts wordt in de operatiekamer van Tergooi MC in Hilversum bijgestaan door assistenten Annuska Jansen en Diana Meens. Met zachte stem en vriendelijke handgebaren stelt Van der Hage-Lie de Loosdrechtse gerust. Ze weet dat veel mensen best gespannen zijn voor de ingreep aan hun oog.
Een staaroperatie is de meest uitgevoerde operatie in het Hilversumse ziekenhuis. Van der Hage-Lie en haar collega-oogartsen doen zo’n tweeduizend van deze ingrepen per jaar, rekent ze voor. Bij een staaroperatie vervangt de oogarts de eigen lens in het oog van de patiënt door een nieuwe lens van flexibel kunststof. Vroeg of laat zijn bijna alle ouderen aan de beurt voor deze operatie.
Troebel
‘Staar ontstaat doordat de lens troebel wordt door het ouder worden. Een lens bestaat uit water en eiwitten. Die eiwitten gaan samenklonteren en zorgen voor troebelingen in de lens. Het is alsof je door een vieze ruit naar buiten kijkt. Je ziet een waas. Door de troebelingen wordt ook de lichtinval in het oog verstrooid, waardoor je wazig ziet. Met de ene lichtinval kun je er meer last van hebben dan met de andere. Maar als je eenmaal staar hebt, heb je er in principe continue last van’, legt Van der Hage-Lie uit.
Nieuwe lens
De oplossing is eenvoudig: een nieuwe lens implanteren in het oog. Een operatie die in een klein kwartier klaar is. Helma Meester-Huijsmans ligt rustig op de operatiestoel. Ze heeft deze ochtend een licht tabletje ingenomen om te ontspannen. Volgens de oogarts wordt die voorgeschreven, omdat patiënten zo min mogelijk moeten bewegen tijdens de oogoperatie. ‘Als er iets is, kunt u gewoon met me praten, maar niet met uw armen gaan bewegen’, waarschuwt ze vlak voor de operatie. Na controle van de geboortedatum wordt het licht gedempt en gaat de oogarts achter de operatiemicroscoop zitten. Die bedient ze met haar voeten. De klompen gaan uit.
Op het beeldscherm achter haar verschijnt het oog van de patiënte groot in beeld. Van der Hage-Lie maakt drie kleine sneetjes in de oogbol. Op het scherm lijken het flinke gaten; in werkelijkheid zijn het incisies van maar zo’n 2,5 millimeter. ‘Nu ga ik de oude troebele lens verpulveren, dat doe ik met ultrasoon geluid. De stukjes zuig ik meteen op’, vertelt ze terwijl ze met een soort stofzuigertje via een van de sneetjes in het oog heen en weer beweegt. Bloed is er nauwelijks. Een klein druppeltje zit op het oogwit.
Boven de operatietafel hangt een zakje met helder vocht. ‘We brengen via een van de incisies met een instrumentje continu vloeistof in het oog om het op spanning te houden, anders kan ik niet met het oog werken. En we spoelen het oog zo ook meteen schoon.’ Fascinerend om te zien hoe geconcentreerd en met zekere hand de arts in het kwetsbare gebied opereert. De stukjes oude lens hebben ineens een donkergrijze kleur. In no time heeft Van der Hage-Lie het lenszakje leeg.
Operatie aan twee ogen tegelijk
Staar (een troebele ooglens) komt op latere leeftijd bij bijna iedereen voor. Ongeveer twintig procent van de ouderen krijgt een nieuwe lens. Angela van der Hage-Lie is een van de oogartsen van Tergooi MC die staaroperaties uitvoert in het Hilversumse ziekenhuis. Ze werkt er sinds 2009.
Sinds een jaar opereren de artsen van Tergooi MC staarpatiënten ook aan twee ogen tegelijk. ‘Dat werd heel lang niet gedaan, omdat een eventuele complicatie zoals een ontsteking dan meteen beide ogen zou treffen. De kans op een bacteriële ontsteking in beide ogen is één op 14 miljoen; dat is te verwaarlozen. We gebruiken tijdens zo’n bilaterale operatie voor ieder oog andere instrumenten en vloeistoffen om de risico’s te beperken.’ Het kan soms ook jaren duren voordat een tweede oog zo troebel is dat een operatie nodig is.
Bijna iedereen krijgt te maken met nastaar. ‘Dat varieert van een half jaar na de operatie tot soms pas na twintig jaar. Het lenszakje waar de nieuwe lens in is geplaatst, wordt dan troebel door eiwit. Dat kunnen we met een laser behandelen, waarna je weer helder zicht hebt.’
Ondertussen heeft de operatieassistente de nieuwe lens in een injector geplaatst. In één soepele beweging implanteert de arts de nieuwe lens door een van de sneetjes in het oog van Helma Meester-Huijsmans. ‘De lens gaat er opgevouwen in. Kijk, je ziet dat hij zich nu meteen ontvouwt.’ Ze draait de lens nog een beetje in het oog. Tien minuten nadat ze het eerste gaatje maakte in het oog, is de operatie voorbij. Er hoeft niet gehecht te worden. De kleine sneetjes gaan vanzelf dicht. Een paar uur zal de Loosdrechtse nog wat wazig zien door de druppels en een vette zalf, maar daarna heeft ze weer helder zicht.
‘De nieuwe lenzen gaan de rest van je leven mee. Het is dankbaar werk om mensen die slecht zien beter zicht te geven. Heel vroeger kon je niets tegen staar doen. Later zijn ze de troebele lens gaan verwijderen, maar was er niks om terug te plaatsen. Mensen kregen dan zo’n staarbril met hele dikke glazen. Die operaties werden toen alleen maar gedaan als je bijna niks meer zag.’
Splinters
De ommekeer kwam kort na de Tweede Wereldoorlog, toen bij toeval ontdekt werd dat plexiglas geschikt was als lensimplantaat. De Britse oogarts Sir Nicholas Harold Lloyd Ridley kreeg te maken met piloten die splinters van plexiglas van hun kapotgeschoten Spitfire-vliegtuigen in hun ogen hadden. Van der Hage-Lie: ‘Hij zag dat die stukjes plexiglas niet tot afweerreacties leidden. Zo is het idee ontstaan om er kunstlenzen van te slijpen en die terug te plaatsen in het oog. Vroeger werd een vrij grote incisie in het oog gemaakt, omdat het hard materiaal was. Het oog werd gehecht en je moest een week in het ziekenhuis blijven. Daarna mocht je lange tijd niet zwaar tillen, om de wond goed te laten genezen.’
Helma Meester-Huijsmans verlaat een halfuur na de operatie het ziekenhuis. Ze krijgt van assistente Annuska Jansen een zak met oogdruppels mee. Ondertussen ligt de volgende patiënt al bij oogarts Angela van der Hage-Lie op de operatietafel.
Twee weken na de staaroperatie aan haar rechteroog laat Helma Meester-Huijsmans weten dat ze heel goed zicht heeft. ‘De ingreep viel me heel erg mee. Als de oude lens eruit gehaald is, zie je ineens een zwart vlak. Zodra de nieuwe lens erin gaat, zie je alles meteen weer. Ik heb maar een halve dag wazig gezien.’
E-mail nieuwsbrief